Yargılama İlkeleri, Görev, Yetki ve Taraflar

Hukuk Yargılama Usulü

Konu özeti

Tasarruf ilkesi: hâkim, iki taraftan birinin talebi olmaksızın kendiliğinden bir davayı inceleyemez ve karara bağlayamaz (HMK md. 24); talepten fazlasına veya başka bir şeye karar veremez (md. 26).
Hukuki dinlenilme hakkı: taraflar, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri kendi haklarıyla bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptir (md. 27).
Mahkemelerin görevi ancak kanunla düzenlenir; göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir (md. 1).
Malvarlığı ve şahıs varlığına ilişkin davalarda aksine düzenleme yoksa asliye hukuk mahkemesi görevlidir (md. 2); sulh hukuk mahkemesinin görevleri md. 4'te sayılır.
Genel yetkili mahkeme davalının dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesidir (md. 6).
Aynı yargı çevresindeki aynı düzey ve sıfattaki mahkemelerde açılmış bağlantılı davalar talep üzerine veya kendiliğinden ilk davanın açıldığı mahkemede birleştirilebilir; ilk mahkeme birleştirme kararının kesinleşmesinden itibaren bununla bağlıdır (md. 166/1; son cümle 7589 sayılı Kanunla değişik).
Aynı yargı çevresindeki birleştirme kararına karşı yalnız istinaf yoluna başvurulabilir (md. 168; 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla değişik).
Hâkimin tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli bir sebep varsa taraflar hâkimi reddedebilir (md. 36).
Medeni haklardan yararlanma ehliyetine sahip olan davada taraf olma ehliyetine sahiptir (md. 50).

2 set